Kontrakty terminowe i opcje

Kontrakt terminowy jest umową, w której kupujący zobowiązuje się do zakupienia w przyszłości określonego towaru, waluty, instrumentu kapitałowego lub innej dowolnej wartości ekonomicznej, którą można wyliczyć w sposób niebudzący wątpliwości.

Jeśli kupujesz kontrakt futures, to otwierasz długą pozycję. Jeśli sprzedajesz kontrakt, to otwierasz krótką pozycję. Pozycja — długa lub krótka — może być utrzymywana aż do wygaśnięcia kontraktu (czyli do momentu, gdy kończą się jego notowania) lub zlikwidowana wcześniej. Mówimy wówczas, że zostaje ona zamknięta. Zobowiązanie do kupna lub sprzedaży aktywów nie jest kategoryczne i wygasa wraz z zamknięciem pozycji. Oznacza to, że nie ma obowiązku utrzymywania kontraktu do momentu wygaśnięcia, a kupując lub sprzedając kontrakt terminowy, otwieramy lub zamykamy go w dowolnym momencie w czasie sesji giełdowej.

Aby sprzedać kontrakt futures, nie trzeba go wcześniej posiadać. Każde nowe wejście na rynek — bez względu na to, czy jest to kupno, czy też sprzedaż kontraktu — określa się mianem otwarcia pozycji.
 Wszystkie kontrakty terminowe są standaryzowane. W wyniku standaryzacji uczestnicy rynku giełdowego w każdym momencie mają możliwość zawarcia kontraktu bez konieczności poszukiwania odpowiedniego kontrahenta.

Standard kontraktów terminowych określa m.in.:
- instrument bazowy,
- mnożnik,
- wartość kontraktu,
- jednostką notowania,
- miesiące wykonania,
- ostatni dzień obrotu,
- dzień wygaśnięcia,
- pierwszy dzień obrotu nowej serii,
- sposób rozliczenia (kursy i ceny).

Można zawierać transakcje z terminami wygaśnięcia przypadającymi w najbliższych miesiącach z cyklu marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień. Ostatni dzień obrotu opcjami danych serii to trzeci piątek miesiąca wygaśnięcia. Najważniejszą cechą kontraktów terminowych jest to, że nie musimy płacić całej kwoty, na jaką opiewa poszczególny kontrakt. Pokrywamy tylko jej część zwaną depozytem. Istnieją dwa rodzaje depozytów: „wstępny depozyt zabezpieczający” oraz „właściwy (minimalny) depozyt zabezpieczający”. Wartość pierwszego jest zwykle wyższa i obowiązuje w momencie rozpoczęcia transakcji. Wartość drugiego określa poziom minimalny niezbędny do utrzymania danego kontraktu.

W kontrakcie terminowym obie strony biorą na siebie obowiązki, z których muszą się wywiązać. Giełda, na której notowany jest dany kontrakt, poza tym, że pełni funkcję pośrednika kojarzącego dwie strony transakcji, gwarantuje również ich wypłacalność. W tym celu każda ze stron kontraktu, kupujący i sprzedający, musi wpłacić depozyt zabezpieczający, stanowiący niewielki ułamek jego wartości. Depozyt ten zmienia się w miarę zmian ceny instrumentu bazowego: jeśli cena ta rośnie, strona sprzedająca może zostać wezwana do jego uzupełnienia, zaś rachunek depozytowy strony kupującej zostaje powiększony o odpowiednią sumę. Przy wzroście cen traci sprzedający, a zyskuje kupujący.

Zawierający transakcje terminowe kierują się różnymi przesłankami. Kupujący zakłada, że instrument bazowy będzie rósł, sprzedający jest natomiast przekonany, że będzie spadał. W ostatecznym rozrachunku zysk osiąga ten inwestor, którego przewidywania były słuszne.

Jako pierwsze na warszawskiej giełdzie pojawiły się w obrocie kontrakty terminowe na indeks WIG20. Drugim indeksem, który stał się instrumentem bazowym dla kontraktów, jest indeks TechWIG, obejmujący spółki z branży telekomunikacyjnej i informatycznej. Oprócz kontraktów na indeksy na giełdzie notowane są także kontrakty na waluty: kurs dolara i kurs euro oraz na akcje spółek. Chociaż sprzedaż lub kupno kontraktu terminowego oznacza zobowiązanie się do dostawy lub odbioru w przyszłości określonego instrumentu bazowego, to w przypadku kontraktów terminowych notowanych na GPW regulowanie ewentualnych zobowiązań następuje w postaci rozliczenia pieniężnego.

Inwestorzy mogą składać zlecenia kupna i sprzedaży według takich samych zasad jak na inne papiery wartościowe. Podobnie jak na rynku akcji, na rynku kontraktów terminowych obowiązują ograniczenia wahań kursów.

Każdy, kto otwiera rachunek w biurze maklerskim, w celu działania na rynku kontraktów uzyskuje indywidualny numer identyfikacji klienta nadawany przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, umożliwiający dokonywanie operacji na rynku. Jak w przypadku innych transakcji, biura maklerskie pobierają prowizje za pośrednictwo. Inwestor kupujący (sprzedający) kontrakt jest obowiązany wnieść do biura depozyt zabezpieczający jego zobowiązania względem kontrahenta transakcji. Minimalną wartość depozytu wnoszonego do biura określa Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, który rozlicza i gwarantuje wszystkie zawarte na rynku transakcje.

Opcje różnią się w sposób zasadniczy od kontraktów terminowych. Kontrakty futures są dwustronną deklaracją wypełnienia określonych zobowiązań i oznacza to równość praw i obowiązków obu stron. Posiadacz opcji ma prawo do wykonania określonej operacji, ale nie musi z tego prawa korzystać.
Na rynku opcji sprzedającego nazywa się wystawcą opcji. Wystawca opcji kupna ma obowiązek sprzedać określony instrument bazowy po określonej cenie w określonym czasie. Wystawca opcji sprzedaży ma obowiązek kupić określony instrument bazowy po określonej cenie w określonym czasie. Różne prawa i obowiązki kupującego i sprzedającego (niesymetryczność) to podstawowa cecha charakterystyczna opcji.

Kolejna różnica polega na tym, że zawarcie transakcji futures nic nie kosztuje (pomijając konieczność spełnienia wymagań depozytowych), podczas gdy zawarcie transakcji opcyjnej wymaga wniesienia opłaty początkowej (tzw. premii opcyjnej dla wystawcy).

Opcja w klasycznym rozumieniu daje jej posiadaczowi prawo (lecz nie obowiązek) do nabycia (w przypadku opcji kupna) lub sprzedaży (w przypadku opcji sprzedaży) danego dobra po z góry określonej cenie. Prawo to może być zrealizowane w dniu wygaśnięcia opcji (opcja europejska — funkcjonująca na GPW w Warszawie) lub w dowolnym dniu od daty zawarcia kontraktu opcyjnego do daty wygaśnięcia włącznie (opcja amerykańska).
W zamian za nabycie opcji nabywca płaci wystawcy cenę, zwaną premią opcyjną. Wartość opcji silnie zależy nawet od niewielkich wahań notowań przedmiotu transakcji, ponadto zależy ona od różnych innych czynników, dlatego wartość opcji trudno jest wyceniać.

Istnieją różne metody i modele określania ceny opcji. W zależności od tego, jakie prawo posiada nabywca opcji, wyróżnia się 2 typy opcji:
- opcje kupna (call) dające prawo do nabycia instrumentu bazowego; jej posiadacz ma prawo zakupu instrumentu finansowego po określonej cenie w ustalonym terminie;
- opcje sprzedaży (put) dające prawo do sprzedaży instrumentu bazowego; jej posiadacz ma prawo sprzedaży instrumentu finansowego po określonej cenie w ustalonym terminie.

 

źródło: Marek Lipiński "Finanse Osobiste"

 

R E K L A M A

 
Copyright 2002-2017 E-Inwestycje        Developed by 305 Studio
statystyka